“daha hızlı düşünür ten ısındıkça“
-asuman susam, plasenta I
yıl 1997, soğuk ankara kışındayız. aylardan şubat, sürekli usul usul kar yağıyor. şehrin öte yakasındaki doğum yapacağım hastaneden uzakta, şehir dışındaki evimizin olduğu yerde kış daha da ağır geçiyor… beklediğimiz doğum nedeniyle hava durumu bizi tedirgin ediyor. arabamız eski bir vosvos, adı leman, rengi kırmızı; pek güvenilir bir durumda değil… bir gece kar artınca, annem, ali ve ben hastaneye yakın bir arkadaşımızın evine kalmaya gidiyoruz; babamsa hasta ve huzursuz bir şekilde evde kalıyor… gittiğimiz ev kalabalık, arkadaşımızın babası da evde, babamla aynı hastalığa sahip… kalabalık beni bunaltıyor; herkes gözümün içine bakıyor sanki. ertesi sabah kocaman karnımla eve dönüyoruz…
birkaç gün sonra kasılmalar başlıyor, ağrı yavaş yavaş artıyor; doğumun başladığını anlıyorum. hadi gidelim diyorum. akşam olmak üzere ve o gece kadir gecesi… ankara’nın altındağ’ındaki doğumevindeyiz; herkes “heyecanla” kadir’leri ve kadriye’leri bekliyor! doğumun başladığına karar veriliyor; bu kararı kimin verdiğine dair en ufak bir fikrim yok, kimseyi tanımıyorum. o dönemde hayatımız altüst olmuş durumda, pek çok belirsizliğin içindeyiz… kendimi yanında güvende hissettiğim doktorumu bırakmak zorunda kaldığım için doğum yapacağım hastanede kimseyi tanımıyorum; bunun ne kadar önemli olduğunu bilmeyecek kadar genç ve tecrübesiziz…
beni doğum katına alıyorlar; diğer kadınlar doğumu beklerken bir aradalar, bağırtılarından seslerini ayırt edebiliyorum, bir süre bağırıp çağırıyorlar ve sonra o sesler kayboluyor, doğuma alındıklarını anlıyorum. neden bilmiyorum ama ben tek kişilik bir odadayım; bembeyaz bir oda, sadece kenarlarda mavi çizgiler var… ağrım gittikçe artıyor ama doğum başlamıyor bir türlü, ara ara kontrole geliyorlar, “açılmadı” diyerek gidiyorlar… su içmem yasak, ayağa kalkmam yasak, bedenimin kontrolü bende değil… kendimi bembeyaz bir boşluğun içinde hissediyorum, kirleniyorum, kokuyorum, beni temizliyorlar, gece bitmek bilmiyor, içim yanıyor, çatlayan dudaklarım acıyor, buz gibi bir schweppes mandalina içmek istiyorum… havanın aydınlanıp aydınlanmadığını bilmiyorum ama saatler geçmiş olduğunun farkındayım… beni kontrole gelenlerin sıklığı artıyor ve artık telaşlılar, apar topar doğuma alınıyorum… tezer kanalda ve oradan çıkamıyor, sezaryen için çok geç olduğunu ve vakumla alacaklarını söylüyor birisi… “hadi tezer” diyorum. “onun yapacağı bir şey yok, sen yapacaksın” diyor birisi ama benim de yapacağım bir şey yok anlaşılan; gelmiyor tezer…
sonra vakum denen aletle onu çıkarıyorlar içimden, kan ve diğer beden sıvılarına bulaşmış, morarmış minicik bedenini beyaz hastane bezlerine sarıp yanımdaki masaya bırakıyorlar; gözlüğümü istiyorum onu net görebilmek için; aramızda en fazla bir buçuk metrelik bir mesafe var… sesi hiç çıkmıyor, onu ağlamaya zorluyorlar ama çok yorgun. bedenimin alt kısmı bana ait değil sanki, tamamen dağılmış gibi hissediyorum kendimi; uzun uzun dikiş atıyorlar yırtıklara…
hastaneye girmemle doğumun arasında 14 saat geçmiş… odaya çıkıyoruz, ikimiz de çok yorgunuz, onun kafasında vakumun izleri var, geçmeleri biraz zaman alacak… mememe sımsıkı sarılıyor ama sonra hemen bırakıyor çünkü gözleri kapanıyor… üzerimde turuncu bir gecelik var.
sonunda eve dönüyoruz; ikimiz de daha iyiyiz. o mememe daha güçlü asılıyor ama ben zaten oturmakta zorluk çekerken göğüslerim de yara oluyor… göğüslerimden kan sızarken emzirmeye devam ediyorum…
ev bebekli ev ritmine geçiyor, her şey o küçük bedenin etrafında şekilleniyor. kendimi tanıyamıyorum; hayat karmançorman, babam hasta, a. işsiz ve birkaç ay içinde askere gidecek, ben on bir yıl sonra yeniden annem ve babamla yaşamaya başlayacağım ve fakat hormonlar beni ele geçirmiş durumda, sakinim, çok sakinim, hep bir “hallederiz” ruh hali içindeyim… ama geceleri koridorda yanan kırmızı ışık bir karabasana dönüşüyor; haftalarca, her gece aynı rüya ile uyanıyorum; kapı açılıyor, koridorda kırmızı gece lambasının ışığında siyah bir gölge beliriyor ve üzerimdeki ağırlıkla uyanmaya çalışıyorum… annem “albastı bu” diyor, bunun normal olduğunu söylüyor… ama bana karşı dikkatli ve özenli; bir taraftan da endişeli olduğunu hissediyorum. evdeki annelerin bebeğin yatağının altına koyduğu bıçağı, ekmeği kaldırıp atıyorum; anlamsız bunlar diyorum…
elimde olmadan, öğrencilik yıllarında hamileyken tanıştığım bir kadının doğum sonrasında intihar ettiği bilgisini zihnimde bir yük gibi taşıyorum; albastıyı, alkarasını, al kızını o zamanlar tanımış olduğumu biliyorum. lohusa sendromu bu, onu da biliyorum, ağırlaşmaması gerekiyor, onu da biliyorum… aklımda sürekli dönen, nihal teyzenin anlattığı bir söylence var. gece yarısı pencereden baktığında sokakta ışıklar içinde, davullu zurnalı bir düğün gören lohusa kadın, bebeğini bırakıp kalabalığa karışıyor. sabaha kadar dans edip eğleniyor ama sabah ezanı okunduğunda kendini ıssız bir yerde yapayalnız buluyor. ne ışıklar kalıyor ne müzik ne de insanlar… alkarısının oyununa geldiğini anlıyor…
ama bütün bu korkuların, acının, ağrıların, karanlık gecelerin, uykusuzluğun içinde başka bir şey de oluyor… tezer’in küçücük yüzüne, ellerine, uykusunda değişen ifadesine bakıyorum uzun uzun. kokusu, teninin sıcaklığı, mememe tutunuşu… her şey çok yeni, bir o kadar da tanıdık. hayatımızın bütün belirsizliğine rağmen onun varlığıyla tuhaf bir huzur içindeyim. sanki dışarıda her şey dağılırken içimde başka bir hayat kuruluyor. bazen saatlerce onu seyrediyorum, o küçük bedenin kendi başına bir insan oluşuna şaşırıyorum. benden çıkmış ama benden ayrı, kendine ait bir hayat… henüz bilmiyorum ama ben de değişiyorum, yalnızca anne olmuyorum, başka birine evriliyorum. bütün o korkular, kırmızı ışık, gece yarısı gelen gölgeler de bu değişimin bir yerinde duruyor. insanın yeni bir hayata geçerken eskisinden neleri yanında taşıdığını, neleri geride bıraktığını bilmesi mümkün mü? tezer büyümeye başlıyor, ben de onunla birlikte, yavaş yavaş, başka bir hayata alışıyorum, kendimi yeniden yeniden doğuruyorum…
ali askere gitti, doğumun kötü izleri içerilerde bir yerlerde kabuk bağlamış, hâlâ arada sızlayan derin yaralara dönüştü. evdeki yeni hayata, kendi hayatıma uyum sağladım. o zamanlar sahip olduğumuz eski, sesi berbat bir kasetçaları yatak odamıza alıyorum; tezer’le geceleri usul usul müzik dinliyoruz. en çok da erhan yılmaz’ın arguvan ezgileri ve eric clapton’ın unplugged albümlerini döndürüp duruyoruz;
Kapak fotoğrafı: Louise Bourgeois — Untitled (2004). Tamamını görmek için lütfen tıklayınız: MoMA’daki eser